Tổng quan về ngành Thép

Tình hình hiện tại của ngành Thép

Tăng trưởng ngành thép năm 2024:

Năm 2024, tổng sản lượng thép sản xuất dự báo sẽ đạt 19.8 triệu tấn, tăng 21% so với năm 2023.

Trong 10 tháng đầu năm 2024, Việt Nam nhập khẩu 14,71 triệu tấn Thép, tăng 38,2% so với cùng kỳ. Điều đáng chú ý, thép nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm 70% sản lượng nhập khẩu.

Biểu đồ Xuất khẩu thép trong 9 tháng đầu năm 2024, Việt Nam, nguồn: VSA, HSC

Ở chiều ngược lại, Việt Nam xuất khẩu gần 10 triệu tấn thép trong 9 tháng đầu năm 2024, tăng 21% so với cùng kỳ. Thị trường xuất khẩu chính của thép Việt Nam là Đông Nam Á, châu Âu và Mỹ, với mức đóng góp lần lượt 25%, 22% và 14% tổng sản lượng xuất khẩu.

Biểu đồ Nhập khẩu thép trong 9 tháng đầu năm 2024, Việt Nam, nguồn: VSA, HSC

Xu hướng tiêu dùng Thép:

Theo thống kê từ Hiệp Hội Thép Việt Nam (VSA), trong 10 tháng đầu năm 2024, sản lượng Thép tiêu thụ đạt 26.2 triệu tấn (bao gồm: thép xây dựng, HRC, phôi thép, tôn mạ và ống thép), tăng 17% so với cùng kỳ.

Biểu đồ: Tổng sản lượng tiêu thụ thép trong 10 tháng, năm 2024

Sau bão Yagi, nhu cầu trong nước tăng mạnh nhờ sự phục hồi trong các hoạt động xây dựng, đặc biệt ở phân khúc đầu tư công. Đáng chú ý, tỷ suất lợi nhuận của các kênh bán hàng trong nước cao hơn xuất khẩu. Vì vậy, sự phục hồi nhu cầu trong nước mang lại nhiều lợi thế cho các nhà sản xuất thép nội địa.

Xét theo phân khúc sản phẩm, thép xây dựng là động lực tăng trưởng chính cho ngành thép. Mức tăng trưởng phần lớn đến từ hoạt động giải ngân đầu tư công cho các dự án hạ tầng, như: Sân bay Quốc tế Long Thành và các đường cao tốc.

Biểu đồ: Nhu cầu Thép năm 2024 trên toàn cầu, nguồn: WSA, HSC

Biểu đồ: Sản lượng tiêu thụ thép theo sản phẩm, Việt Nam, nguồn VSA, HSC

Vai trò của ngành Thép trong nền kinh tế

Đóng góp vào GDP quốc gia: Theo số liệu GDP năm 2022, riêng ngành Thép đã đóng góp 5.6% vào cơ cấu GDP của nền kinh tế.

Cung cấp nguyên liệu chủ chốt: Thép là nguyên liệu không thể thiếu cho ngành công nghiệp và xây dựng. Việc cung cấp thép cho các công trình hạ tầng, nhà máy chế tạo máy móc, thiết bị và ô tô đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp khác.

Tạo việc làm và thúc đẩy đầu tư vào công nghệ sản xuất xanh: Ngành thép không chỉ tạo ra hàng triệu việc làm mà còn thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất xanh và bền vững. Hiện nay, các nhà máy thép đang đầu tư vào công nghệ mới, giảm thiểu khí thải và tối ưu hóa quy trình sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu bảo vệ môi trường, đồng thời nâng cao năng lực sản xuất và cạnh tranh quốc tế.

Các yếu tố thúc đẩy tương lai cổ phiếu ngành Thép

Sức ép giải ngân đầu tư công

Kế hoạch giải ngân đầu tư công năm 2025:

Tổng vốn đầu tư công dự kiến: 791 nghìn tỷ đồng theo kế hoạch Chính phủ

Biểu đồ: Đầu tư công Việt Nam, nguồn: HSC

Trọng tâm vào các dự án hạ tầng lớn như đường cao tốc, cảng biển, sân bay.

Động lực tăng trưởng đầu tiên đến từ đà tăng trưởng tích cực trong hoạt động xây dựng dự kiến trong vài năm tới: các dự án có quy mô lớn như Sân bay Quốc tế Long Thành, Nhà ga hành khách T3 của Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, Đường vành đai 3 và hoàn tất dự án đường cao tốc Bắc-Nam. Trong đó, dự án dài hạn, đường sắt cao tốc Bắc-Nam, có quy mô lớn cũng sẽ thúc đẩy nhu cầu thép (tất cả các sản phẩm thép).

Tác động đến ngành Thép:

Nhu cầu thép xây dựng tăng mạnh: Với sự gia tăng mạnh mẽ trong các dự án hạ tầng, nhu cầu thép cho xây dựng sẽ tiếp tục tăng trưởng. Các dự án đường cao tốc, cầu cảng, sân bay yêu cầu một lượng thép lớn cho phần kết cấu thép, tạo cơ hội lớn cho các doanh nghiệp thép cung cấp sản phẩm.

Thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm thép dài: Các sản phẩm thép dài như thép cây và thép cuộn sẽ là những sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ trong các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng. Việc sử dụng thép dài để xây dựng các kết cấu bê tông cốt thép trong các công trình lớn sẽ giúp gia tăng tiêu thụ các loại thép này, đóng góp vào sự tăng trưởng của ngành thép.

Công nghệ và hiệu quả sản xuất

Hình: Chuỗi giá trị ngành Thép

Các dự án đầu tư lớn:

Dự án Dung Quất 2 của Hòa Phát với vốn đầu tư 85 nghìn tỷ đồng. Đại diện của HPG cho biết DQSC Giai đoạn 2 có công suất thiết kế hằng năm là 5,6 triệu tấn HRC. Từ đó, công suất thiết kế thép thô tăng 63%, lên 14,5 triệu tấn mỗi năm trong năm 2026.

Hình: Sản lượng dự kiến của Dung Quất 2, Nguồn: HPG, HSC

Những tiến bộ trong công nghệ như tự động hóa, sản xuất thông minh và quản lý năng lượng giúp các doanh nghiệp thép giảm chi phí vận hành và tối ưu hóa công suất sản xuất.

Xu hướng sản xuất thép xanh:

Các nhà máy thép hiện đại đang sử dụng công nghệ nồi luyện điện và lò cao thông minh để giảm thiểu lượng khí thải CO2 trong quá trình sản xuất thép. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn giúp các doanh nghiệp tuân thủ các quy định ngày càng khắt khe của các tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn môi trường.

Việc áp dụng công nghệ xanh không chỉ giúp các doanh nghiệp thép duy trì hình ảnh bền vững mà còn mang lại lợi thế cạnh tranh trong việc xuất khẩu thép ra thế giới.

Xu hướng giá Thép

Dự báo giá Thép năm 2025:

Giá thép có thể tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào cao hơn. Việc giá nguyên liệu thô, đặc biệt là quặng sắt và than cốc, có xu hướng tăng do tình trạng cung cầu không ổn định trên thị trường toàn cầu sẽ tác động trực tiếp đến giá thép. Điều này đồng nghĩa với việc, các nhà sản xuất thép sẽ phải điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí tăng cao.

Nhu cầu Thép từ các dự án đầu tư công trong nước kết hợp với sự phục hồi của các thị trường xuất khẩu, sẽ giúp tạo ra một thị trường Thép sôi động. Nhu cầu nội địa và xuất khẩu tăng mạnh, đặc biệt từ các thị trường lớn như Mỹ, EU, và Đông Nam Á.

Yếu tố tác động đến giá:

Chính sách thuế nhập khẩu và hỗ trợ từ Chính phủ: Các chính sách của Chính phủ như thuế nhập khẩu thép, biện pháp bảo hộ thương mại chống bán phá giá và các biện pháp hỗ trợ ngành thép trong nước sẽ có tác động lớn đến giá thép.

Biến động giá nguyên liệu thô như quặng sắt và than cốc: Quặng sắt và than cốc là những nguyên liệu chủ yếu để sản xuất thép. Sự biến động trong giá cả của những nguyên liệu này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất thép.

Phân tích cổ phiếu các doanh nghiệp thép tiêu biểu

Hòa Phát (HPG)

Hiệu quả kinh doanh:

HSC dự báo lợi nhuận thuần của Công ty trong Quý 4/2024 đạt 3.228 tỷ đồng, tăng 9% so với cùng kỳ và tăng 7% so với quý trước. Sản lượng tiêu thụ tăng sẽ bù trừ hoàn toàn cho sự sụt giảm của giá bán bình quân. Theo đó, tỷ suất lợi nhuận thuần được dự báo tăng mạnh hơn nữa, lên 9,3% so với mức 8,6% trong Quý 4/2023 và 8,9% trong Quý 3/2024.

Với những ước tính như trên, dự báo mới cho năm 2024 được điều chỉnh tăng 3,6% lên 12.441 tỷ đồng (tăng 82% so với cùng kỳ), với tỷ suất lợi nhuận thuần cải thiện lên 9% từ 5,7% trong năm 2023. Sản lượng tiêu thụ tăng mạnh (nhờ phân khúc thép xây dựng), công suất hoạt động được nâng cao và chi phí đầu vào giảm sẽ thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận thuần.

Biểu đồ: Sản lượng tiêu thụ Thép theo quý (tấn), nguồn: HPG, HSC

Dự án Dung Quất 2 đưa Hòa Phát vào top 30 nhà sản xuất thép lớn nhất thế giới. Đại diện của HPG cho biết DQSC Giai đoạn 2 có công suất thiết kế hằng năm là 5,6 triệu tấn HRC. Từ đó, công suất thiết kế thép thô tăng 63% lên 14,5 triệu tấn mỗi năm trong năm 2026.

Lò cao đầu tiên của dự án dự kiến sẽ vận hành vào cuối năm 2024, với công suất thiết kế 2,8 triệu tấn mỗi năm. Tuy nhiên, từ năm 2025, phân kỳ này sẽ bắt đầu đóng góp vào lợi nhuận. Năm 2025, HPG đặt mục tiêu vận hành lò cao thứ nhất, với 50-60% công suất. Trong năm 2026-2027, công ty cũng đặt mục tiêu vận hành lò cao này, với công suất hoạt động lần lượt 80% và 100%.
Lò cao thứ 2 của DQSC Giai đoạn 2 dự kiến sẽ vận hành thương mại trong năm 2026, bổ sung thêm 2,8 triệu tấn công suất HRC mỗi năm. HPG dự kiến vận hành lò cao này ở mức công suất hoạt động 50%, 80% và 100%, lần lượt trong các năm 2026, 2027, 2028.
Theo đúng tiến độ, toàn bộ dự án Dung Quất 2 sẽ đạt công suất tối da vào năm 2028. Theo nhận định, khi đưa vào hoạt động tối đa công suất, Dung Quất 2 sẽ mang lại cho Hòa Phát 70.000 – 80.000 tỷ đồng doanh thu, đóng góp 25-30% vào biên lợi nhuận cho Hòa Phát.

Lợi thế cạnh tranh:

Quy mô sản xuất lớn, chi phí thấp: Tại thị trường Việt Nam hiện nay, Hòa Phát là công ty duy nhất có chuỗi giá trị khép kín của ngành Thép, từ khẩu đầu vào tới thành phẩm. Điều này giúp Hòa Phát chủ động sản xuất được 1 phần, không cần phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu như NKG và HSG. Ngoài ra, sau khi đưa lò cao đầu tiên của dự án Dung Quất 2 vào vận hành với công suất HRC mới được bổ sung, HPG sẽ trở thành nhà sản xuất Thép lớn thứ 28 trên toàn cầu.

Quy mô sản xuất tăng tạo điều kiện để HPG tăng vị thế trên bàn đàm phán, đặc biệt với thị trường nội địa. Hiện nay, HPG đang chiếm thị phần lớn nhất ở trong nước và làm đối tác xuất khẩu sang hơn 10 quốc gia.

>> Xem thêm: HPG: Ngành thép và sức khỏe của Hòa Phát | Hội thảo C2C tháng 11.2024

Nam Kim (NKG)

Tập trung vào sản xuất thép tấm và thép mạ kẽm.

Năm 2025, tình hình của NKG không quá khả quan khi công ty có 60% doanh thu đến từ xuất khẩu. Mức độ lệ thuộc lớn vào xuất khẩu khiến NKG đối đầu với nhiều rủi ro tiềm ẩn trước các biến động kinh tế toàn cầu và các biện pháp bảo hộ tiềm năng sắp được áp dụng ở các thị trường xuất khẩu chính. Các hoạt động điều tra chống bán phá giá diễn ra ở Mỹ gây lo ngại sẽ tác động tiêu cực tới NKG, khi thị trường này đang đóng góp 16% doanh thu của NKG.

NKG đang khá tham vọng với dự án mở rộng công suất (dự án Nam Kim Phú Mỹ – nhằm tăng sản lượng hàng năm thêm 1.2 triệu tấn). Đề tài trợ vốn cho dự án này, NKG đã được phê duyệt bởi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để phát hành quyền mua, với tỷ lệ 1:2. Ngoài ra, công ty còn có kế hoạch phát hành 2,5 triệu cổ phiếu ESOP, đồng thời dự kiến trình phương án phát thanh cổ phiếu thưởng tỷ lệ 1:5.

Hoa Sen (HSG)

Hoa Sen có các sản phẩm đa dạng, từ thép xây dựng đến tôn lợp mái. Ngoài ra, còn có bước tiến trong chiến lược kinh doanh khi tận dụng hệ thống phân phối rộng khắp cả nước để tham gia vào thị trường Vật liệu xây dựng (VLXD). Hoa Sen cung cấp cho khách hàng dịch vụ trọn gói mua VLXD cho nhà mới. Ngoài những sản phẩm do công ty sản xuất như tôn mạ, ống thép, ống nhựa, HSG cũng cung cấp thêm các VLXD khác như: gạch ốp lát, thiết bị vệ sinh, sơn nước, vv…

Biểu đồ: Cơ cấu doanh thu của HSG, Nguồn: HSG, HSC

Đẩy mạnh chiến lược bán lẻ và xuất khẩu: Xuất khẩu đóng góp 48% tổng doanh thu của HSG. Để đẩy mạnh kênh bán lẻ, tận dụng hệ thống phân phối có sẵn (tổng cộng 400 cửa hàng, trong đó có 120 chuỗi Siêu thị Hoa Sen Home), Hoa Sen đã mở rộng hoạt động kinh doanh sang mảng vật liệu xây dựng.

Biểu đồ: Cơ cấu doanh thu theo kênh tiêu thụ, Nguồn: HSG, HSC

Nhận định triển vọng ngành thép từ chuyên gia HSC

Tăng trưởng sản lượng tiêu thụ và nhu cầu trong nước

Sự phục hồi của thị trường bất động sản và các dự án đầu tư công thúc đẩy tăng trưởng.

Sản lượng tiêu thụ thép đạt 26 triệu tấn trong 10 tháng đầu năm 2024, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước.

Cùng với đó, nhu cầu thép trong nước đạt 17 triệu tấn, tăng 18%, chủ yếu đến từ ngành xây dựng và cơ sở hạ tầng.

Sự phục hồi mạnh mẽ của thép xây dựng nhờ vào giải ngân đầu tư công và thị trường bất động sản

Sản lượng thép xây dựng tiêu thụ đạt 10 triệu tấn, tăng đáng kể so với 8,6 triệu tấn cùng kỳ năm trước.

Các dự án trọng điểm như sân bay Long Thành, các công trình giao thông và bất động sản đã thúc đẩy nhu cầu thép xây dựng.

Ngoài ra, giải ngân đầu tư công giúp duy trì mức tiêu thụ thép ổn định trong thời gian tới.

Những thách thức từ cạnh tranh và nhập khẩu

Cạnh tranh với thép nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc, tạo áp lực giá lên thép nội địa.

Thép nhập khẩu giá rẻ có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của các nhà sản xuất trong nước.

Các doanh nghiệp thép trong nước cần cải tiến công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm để duy trì cạnh tranh.

Triển vọng lợi nhuận và sự ổn định của ngành thép trong 3 năm tới

Triển vọng lợi nhuận tích cực nhờ vào sự phục hồi nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Các công ty thép lớn như Hòa Phát (HPG), Hoa Sen (HSG), Nam Kim (NKG) có khả năng duy trì lợi nhuận ổn định.

Giá thép có thể duy trì ở mức cao, giúp cải thiện biên lợi nhuận.

Các yếu tố như giá nguyên liệu và tỷ giá ngoại tệ, có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận ngành thép.

Ảnh hưởng của thị trường thép Trung Quốc đối với ngành thép Việt Nam

Trung Quốc chiếm 55% sản lượng thép toàn cầu. Do đó, mọi biến động tại thị trường này ảnh hưởng đến giá thép Việt Nam. Sự giảm nhu cầu thép tại Trung Quốc có thể làm tăng cơ hội xuất khẩu cho thép Việt Nam. Vì vậy, cạnh tranh từ thép nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc vẫn là thách thức lớn cho các nhà sản xuất trong nước.

Rủi ro khi đầu tư vào cổ phiếu ngành Thép

Biến động giá nguyên liệu đầu vào

Quặng sắt và than cốc là hai nguyên liệu chủ chốt trong sản xuất thép, chiếm phần lớn chi phí sản xuất. Tuy nhiên, giá cả của chúng thường biến động mạnh do nguồn cung hạn chế và nhu cầu thay đổi.

Thị trường nguyên liệu toàn cầu dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố địa chính trị: Các xung đột quốc tế, chính sách thương mại, hoặc các sự kiện bất ngờ (ví dụ: chiến tranh, lệnh trừng phạt). Những yếu tố này có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên liệu, gây áp lực tăng giá.

Cạnh tranh trong và ngoài nước

Sự gia nhập của các nhà sản xuất thép mới: Ngành thép có thể đối mặt với áp lực từ các doanh nghiệp mới, đặc biệt là những công ty ứng dụng công nghệ hiện đại, giúp giảm chi phí và tăng năng suất.

Áp lực từ thép giá rẻ nhập khẩu từ Trung Quốc: Trung Quốc là nhà sản xuất thép lớn nhất thế giới, giá thành sản xuất cạnh tranh nhờ quy mô và hỗ trợ từ chính phủ. Sự xuất hiện của thép giá rẻ từ Trung Quốc tạo sức ép lớn cho các nhà sản xuất trong nước, đặc biệt là về thị phần và biên lợi nhuận.

Chính sách và môi trường kinh tế

Thay đổi chính sách thuế và hạn ngạch nhập khẩu: Các chính sách như áp thuế chống bán phá giá hoặc hạn ngạch nhập khẩu có thể giúp bảo vệ thị trường trong nước. Tuy nhiên, nếu chính sách thay đổi đột ngột có thể tạo ra rủi ro cho doanh nghiệp.

Ảnh hưởng từ lạm phát và tăng trưởng kinh tế chậm lại: Ngành thép phụ thuộc lớn vào nhu cầu từ các ngành xây dựng và sản xuất. Nếu nền kinh tế chững lại hoặc lạm phát tăng cao, nhu cầu thép sẽ giảm, dẫn đến dư thừa cung và giảm giá bán.

Kết luận

Ngành Thép năm 2025 có triển vọng nhờ các yếu tố tích cực từ đầu tư công, sự hồi phục của nhóm xây dựng, BĐS và ảnh hưởng tích cực từ thị trường Thép Trung Quốc. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý đến những yếu tố như thay đổi về giá nguyên vật liệu, chính sách thuế, các biện pháp bảo hộ thương mại của ngành Thép.

Nhìn chung, với tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ, cổ phiếu ngành thép vẫn là một lựa chọn hấp dẫn trong năm 2025. Tuy nhiên, nhóm ngành này cũng không ít rủi ro, đòi hỏi nhà đầu tư phải có cái nhìn toàn diện và chiến lược đầu tư hợp lý.

Hoàng Thị Ngọc
Account Manager